I. Ekonomia imperiów
Państwo narodowe opodatkowuje w³asnych obywateli; imperium opodatkowuje inne państwa narodowe. Historia imperiów, od hellenistycznego i rzymskiego po osmańsko-tureckie i brytyjskie, poucza nas, ¿e ekonomicznym fundamentem ka¿dego bez wyj±tku imperium jest opodatkowanie innych narodów. Zdolność imperium do narzucania podatków zawsze opiera się na lepszej i silniejszej gospodarce, a w konsekwencji - na lepszym i silniejszym wojsku. Część podatków ści±ganych od poddanych sz³a na podnoszenie stopy ¿yciowej obywateli imperium; część zaś s³u¿y³a dalszemu wzmacnianiu dominancji militarnej niezbędnej do egzekwowania owych podatków.

Historycznie rzecz bior±c, kraje podporz±dkowane sk³ada³y daniny w rozmaitych formach - zwykle w z³ocie i srebrze tam, gdzie kruszce te mia³y walor pieni±dza, ale nieraz tak¿e w postaci niewolników, ¿o³nierzy, ziemiop³odów, byd³a czy innych produktów i surowców naturalnych, w zale¿ności od tego, jakich dóbr gospodarczych imperium ¿±da³o a kraj podw³adny by³ w stanie dostarczyć. Dawniej opodatkowanie na rzecz imperium mia³o zawsze formę bezpośredni±: państwo podporz±dkowane przekazywa³o te dobra gospodarcze wprost do imperium.

W XX wieku, po raz pierwszy w historii, Ameryce uda³o się opodatkować świat nie wprost - za pośrednictwem inflacji. Zamiast bezpośrednio domagać się podatku, jak czyni³y to wszystkie poprzednie imperia, USA rozprowadzi³y po świecie, w zamian za towary, w³asn± walutę bez pokrycia - dolary - z zamiarem pó¼niejszego doprowadzenia do ich inflacji i dewaluacji. To z kolei umo¿liwia³o odkupienie ka¿dego następnego dolara za mniejsz± ilość dóbr - w³aśnie owa ró¿nica [między ilości± dóbr importowanych a eksportowanych] stanowi³a imperialny podatek sp³ywaj±cy do Stanów Zjednoczonych. A oto, jak do tego dosz³o.

W pocz±tkach XX wieku gospodarka USA uzyska³a dominuj±c± pozycję w świecie. Dolar amerykański by³ wówczas ściśle zwi±zany ze z³otem, tote¿ jego wartość ani nie ros³a, ani nie mala³a, lecz by³a wci±¿ równa tej samej ilości z³ota. Wielki Kryzys, z poprzedzaj±c± go inflacj± w latach 1921 - 1929 oraz napęcznia³ymi deficytami bud¿etowymi w latach następnych, poka¼nie zwiększy³ ilość waluty w obiegu - dalsze utrzymywanie jej pokrycia w z³ocie sta³o się niemo¿liwe. To sk³oni³o Roosevelta do zniesienia w 1932 r. sprzę¿enia między wartości± dolara a wartości± z³ota. A¿ do tego momentu USA mog³y co prawda dominować w gospodarce światowej, ale, w sensie ekonomicznym, nie by³y jeszcze imperium. Sta³a wartość dolara i jego wymienialność na z³oto nie pozwala³a Amerykanom ekonomicznie wykorzystywać innych krajów.

Amerykańskie imperium w sensie ekonomicznym narodzi³o się w Bretton Woods w 1945 r. Wprawdzie dolar nie by³ ju¿ w pe³ni wymienialny na z³oto, ale ow± wymienialność na z³oto zagwarantowano rz±dom innych państw - i tylko im. Tym samym dolar sta³ się walut± rezerwow± ca³ego świata. By³o to mo¿liwe, poniewa¿ w czasie II wojny światowej Stany Zjednoczone zaopatrywa³y aliantów ¿±daj±c zap³aty w z³ocie, dzięki czemu zgromadzi³y u siebie znaczn± część światowych zasobów tego kruszcu. Imperium nie mog³oby zaistnieć, gdyby, zgodnie z postanowieniami z Bretton Woods, poda¿ dolara pozosta³a ograniczona i nie przekracza³a wartości dostępnego z³ota. Umo¿liwia³oby to pe³n± wymianę dolarów z powrotem na z³oto. Jednak polityka "armaty i mas³a" z lat sześćdziesi±tych mia³a typowy charakter imperialny: poda¿ dolara zwiększano nieustannie, ¿eby finansować wojnę w Wietnamie i projekt "wielkiego spo³eczeństwa" L. B. Johnsona. Większość owych dolarów trafia³a za granicę w zamian za towary sprzedawane do USA bez szans na odkupienie ich po tej samej cenie. Wzrost zasobów dolarowych zagranicy wywo³ywany przez nieustanny deficyt handlowy Stanów Zjednoczonych by³ równoznaczny z opodatkowaniem - z klasycznym podatkiem inflacyjnym nak³adanym przez dany kraj na w³asnych obywateli, tyle ¿e tym razem by³ to podatek inflacyjny na³o¿ony przez USA na resztę świata. Kiedy zagranica za¿±da³a w latach 1970-1971 wymiany posiadanych dolarów na z³oto, 15 sierpnia 1971 rz±d USA og³osi³ niewyp³acalność. Wprawdzie opinię publiczn± karmiono frazesami o "zerwaniu więzi między dolarem a z³otem", ale w rzeczywistości odmowa sp³aty w z³ocie by³a aktem bankructwa rz±du Stanów Zjednoczonych. W gruncie rzeczy USA og³osi³y się wtedy imperium. Wyci±gnę³y z reszty świata ogromn± ilość dóbr, nie maj±c zamiaru ani mo¿liwości ich zwrócić, a bezsilny świat musia³ się z tym pogodzić - świat zosta³ opodatkowany i nic nie móg³ na to poradzić.

Od tego momentu, aby Stany Zjednoczone mog³y utrzymać status imperium i nadal ści±gać podatki, reszta świata musia³a w dalszym ci±gu akceptować - jako zap³atę za dobra ekonomiczne - stale trac±ce na wartości dolary. Musia³a te¿ gromadzić ich coraz więcej. Trzeba by³o więc dać światu jakiś powód do gromadzenia dolarów, a powodem tym sta³a się ropa.

Gdy coraz wyra¼niej by³o widać, ¿e rz±d USA nie zdo³a wykupić swych dolarów p³ac±c za nie z³otem, zawar³ on w latach 1972-73 ¿elazn± umowę z Arabi± Saudyjsk±: USA będ± wspierać w³adzę królewskiej rodziny Saudów, a w zamian za to kraj ten będzie sprzedawa³ ropę wy³±cznie za dolary. ¦ladem Arabii Saudyjskiej mia³a pod±¿yć reszta państw OPEC. Poniewa¿ świat musia³ kupować ropę od arabskich krajów naftowych, utrzymywa³ rezerwy dolarowe, aby mieć czym za ni± p³acić. ¦wiat potrzebowa³ coraz więcej ropy, a jej ceny sz³y stale w górę, tote¿ popyt na dolary móg³ tylko wzrastać. Wprawdzie dolarów nie mo¿na ju¿ by³o wymienić na z³oto, ale za to sta³y się one wymienialne na ropę naftow±. Sens ekonomiczny wspomnianej umowy sprowadza³ się do tego, ¿e dolar mia³ pokrycie w ropie naftowej. Dopóki tak by³o, świat musia³ gromadzić coraz większe sumy dolarów, poniewa¿ by³y one niezbędne, aby móc kupić ropę. Tak d³ugo jak dolar by³ jedynym dopuszczalnym środkiem p³atności za ropę, mia³ on zagwarantowan± dominację w świecie, a amerykańskie imperium mog³o dalej ści±gać podatki z ca³ego świata. Gdyby dolar, z jakiegokolwiek powodu, straci³ pokrycie w ropie naftowej, amerykańskie imperium przesta³oby istnieć. Trwanie imperium wymaga³o więc, aby ropa by³a sprzedawana wy³±cznie za dolary. Wymaga³o ponadto, aby rezerwy ropy pozostawa³y rozproszone pomiędzy osobne, suwerenne państwa nie dość silne politycznie b±d¼ militarnie, ¿eby móc ¿±dać zap³aty za ropę w jakiejś innej formie. Gdyby ktoś za¿±da³ innej zap³aty, nale¿a³o go przekonać do zmiany zdania - poprzez naciski polityczne albo środkami militarnymi. Cz³owiekiem, który faktycznie za¿±da³ za ropę zap³aty w euro by³, w 2000 r., Saddam Husajn. W pierwszej chwili jego ¿yczenie zosta³o wyśmiane, pó¼niej by³o lekcewa¿one, ale kiedy stawa³o się coraz jaśniejsze, ¿e jego zamiary s± powa¿ne, zaczęto wywierać na niego polityczn± presję, aby zmieni³ zdanie. Kiedy równie¿ inne kraje, takie jak Iran, za¿yczy³y sobie zap³aty w innych walutach, przede wszystkim w euro i w jenach, dolar znalaz³ się w realnym niebezpieczeństwie. Taka sytuacja wymaga³a akcji karnej. W Bushowskiej operacji "Szok i Przera¿enie" w Iraku nie chodzi³o o nuklearny potencja³ Saddama, o obronę praw cz³owieka, o propagowanie demokracji, ani nawet o zagarnięcie pól naftowych; chodzi³o o obronę dolara, a tym samym - amerykańskiego imperium. Chodzi³o o pokazanie światu, ¿e ka¿dy kto za¿±da zap³aty za ropę w walucie innej ni¿ dolar USA, będzie przyk³adnie ukarany.

Wielu krytykowa³o Busha za to, ¿e wszcz±³ wojnę, aby zaj±ć irackie pola naftowe. Krytycy ci jednak nie potrafili wyt³umaczyć, dlaczego Bushowi zale¿a³o na zajęciu owych z³ó¿ - przecie¿ móg³ po prostu wydrukować puste dolary i uzyskać za nie tyle ropy, ile tylko mu by³o potrzeba. Musia³ więc mieć inny powód do inwazji na Irak.

Historia uczy, ¿e imperium ma dwa uzasadnione powody do toczenia wojen:(1) w obronie w³asnej; albo(2) aby uzyskać poprzez wojnę jakieś korzyści. W ka¿dym innym wypadku, co po mistrzowsku wykaza³ Paul Kennedy w "The Rise and Fall of the Great Powers", wysi³ek wojenny wyczerpie jego zasoby ekonomiczne i przyczyni się do jego rozpadu. Mówi±c językiem ekonomicznym, aby imperium wszczę³o i prowadzi³o wojnę, korzyści musz± przewy¿szać koszty militarne i spo³eczne. Korzyści z opanowania irackich z³ó¿ ropy z trudem usprawiedliwiaj± d³ugofalowe, roz³o¿one na wiele lat koszty operacji wojskowej. Bush musia³ natomiast uderzyć na Irak, aby bronić swego imperium. Potwierdzaj± to fakty: w dwa miesi±ce od momentu inwazji, program "Ropa za ¿ywność" zosta³ wstrzymany, irackie konta prowadzone w euro przestawione z powrotem na dolary, a ropa znów by³a sprzedawana wy³±cznie za walutę USA. Przywrócono globaln± supremację dolara. Bush triumfalnie zst±pi³ z myśliwca i obwieści³ pomyślne zakończenie misji - uda³o mu się obronić dolara, a wraz z nim - amerykańskie imperium.

II. Irańska Gie³da Naftowa

W³adze Iranu w końcu opracowa³y ostateczn± broń "j±drow±", która mo¿e b³yskawicznie unicestwić system finansowy le¿±cy u podstaw amerykańskiego imperium. T± broni± jest Irańska Gie³da Naftowa, której inaugurację planowano na marzec 2006 [otwarcie gie³dy opó¼ni³o się, ale ma nast±pić w najbli¿szym czasie - przyp. red.]. Ma ona być oparta na mechanizmie handlu rop± rozliczanym w euro. W kategoriach ekonomicznych projekt ten stanowi znacznie większ± gro¼bę dla hegemonii dolara ni¿ wcześniejsze posunięcie Saddama. W ramach transakcji gie³dowych bowiem ka¿dy chętny będzie móg³ kupić albo sprzedać ropę za euro, bez ¿adnego pośrednictwa dolara. Mo¿liwe, ¿e w takiej sytuacji prawie wszyscy chętnie przyjm± system rozliczeń w euro. Europejczycy, zamiast kupować i trzymać dolary, aby zabezpieczyć swe p³atności za ropę, będ± mogli p³acić w³asn± walut±. Przejście na rozliczenia w euro w transakcjach naftowych nada³oby euro status światowej waluty rezerwowej - z korzyści± dla Europejczyków, z niekorzyści± dla Amerykanów. Chińczycy i Japończycy będ± szczególnie zainteresowani now± gie³d±, gdy¿ umo¿liwi im drastyczne zmniejszenie swych ogromnych rezerw dolarowych i ich dywersyfikację, co będzie dla nich ochron± przed następstwami deprecjacji dolara. Część posiadanych dolarów będ± chcieli nadal zatrzymać; drugiej części być mo¿e w ogóle się pozbęd±; trzeci± część zachowaj± na pokrycie dolarowych p³atności w przysz³ości, tym razem ju¿ bez odnawiania tych rezerw, a przechodz±c stopniowo na rezerwy w euro.

Rosjanie maj± ¿ywotny interes ekonomiczny w przejściu na euro - większość wymiany handlowej prowadz± w³aśnie z krajami europejskimi, z krajami - eksporterami ropy naftowej, z Chinami oraz z Japoni±. Przejście na rozliczeniach w euro natychmiast uwidoczni się w handlu z pierwszymi dwoma blokami, a z czasem tak¿e u³atwi handel z Chinami i Japoni±. Ponadto Rosjanie, zdaje się, z niechęci± trzymaj± dolary, które trac± na wartości, skoro ich nowym objawieniem jest rozliczanie się w z³ocie. Poza tym, w Rosji od¿y³ nacjonalizm, i jeśli przejście na euro mia³oby być dotkliwym ciosem dla Ameryki, z przyjemności± go zadadz± i będ± z satysfakcj± się przygl±dać, jak imperium krwawi. Arabskie kraje eksportuj±ce ropę chętnie będ± przyjmować euro jako środek dywersyfikacji ryzyka wobec piętrz±cych się gór dewaluuj±cych się dolarów. Te kraje tak¿e, podobnie jak Rosja, handluj± przede wszystkim z krajami Europy, a zatem będ± preferować walutę europejsk±, zarówno ze względu na jej stabilność, jak i dla ograniczenia ryzyka walutowego, nie mówi±c ju¿ o motywie ideologicznym - d¿ihadzie przeciwko Niewiernemu Wrogowi.

Tylko Brytyjczycy znajd± się między m³otem a kowad³em. Ze Stanami Zjednoczonymi ³±czy ich wieczne strategiczne partnerstwo, ale równocześnie naturalnie ci±¿± ku Europie. Jak dot±d mieli wiele powodów, aby trzymać z tym, który wygrywa. Kiedy jednak zobacz±, ¿e ich blisko stuletni partner upada, czy będ± wytrwale trwać u jego boku, czy te¿ go dobij±? Nie nale¿y jednak zapominać, ¿e obecnie dwie wiod±ce gie³dy naftowe to nowojorski NYMEX i londyńska Międzynarodowa Gie³da Ropy Naftowej (International Petroleum Exchange - IPE), obie praktycznie w rękach Amerykanów. Bardziej prawdopodobne wydaje się, ¿e Brytyjczycy będ± musieli pójść na dno razem z ton±cym okrętem, w przeciwnym bowiem razie strzeliliby sobie w nogi, szkodz±c w³asnym interesom na londyńskiej IPE. Warto zauwa¿yć, ¿e bez względu na retorykę objaśniaj±c± powody utrzymania funta szterlinga, Brytyjczycy nie przeszli na euro najprawdopodobniej w³aśnie dlatego, ¿e sprzeciwiali się temu Amerykanie: gdyby tak się sta³o, londyńska IPE musia³aby się przestawić na euro, tym samym zadaj±c śmierteln± ranę dolarowi i strategicznemu partnerowi Wielkiej Brytanii. W ka¿dym razie bez względu na to, co postanowi± Brytyjczycy, jeśli Irańska Gie³da Naftowa nabierze tempa, licz±ce się si³y interesu - europejskie, chińskie, japońskie, rosyjskie i arabskie - z zapa³em przyjm± w rozliczeniach euro, a wówczas los dolara będzie przypieczętowany. Amerykanie nie mog± do tego dopuścić, i u¿yj±, jeśli zajdzie konieczność, szerokiego wachlarza strategii, aby powstrzymać lub zahamować funkcjonowanie planowanej gie³dy:
Sabota¿ gie³dy - móg³by polegać na wprowadzeniu wirusa komputerowego, ataku na sieć, system ³±czności lub serwery, rozmaitych naruszeniach bezpieczeństwa serwerów, albo te¿ na zamachu bombowym na g³ówne i pomocnicze obiekty gie³dy w stylu 11 września.
Zamach stanu - zdecydowanie najlepsza strategia d³ugoterminowa, jak± dysponuj± Amerykanie.
Wynegocjowanie takich warunków i ograniczeń prowadzenia gie³dy, które będ± do przyjęcia dla USA - inne znakomite rozwi±zanie dla Amerykanów. Oczywiście, rz±dowy zamach stanu jest strategi± wyra¼nie preferowan±, gdy¿ zagwarantowa³by, ¿e gie³da wcale nie będzie funkcjonować, a więc niebezpieczeństwo dla amerykańskich interesów będzie za¿egnane. Gdyby jednak próby sabota¿u czy zamachu stanu się nie powiod³y, wówczas negocjacje by³yby z pewności± najlepsz± dostępn± opcj±.
Wspólna rezolucja wojenna ONZ - tę będzie bez w±tpienia trudno uzyskać, zwa¿ywszy na interesy wszystkich pozosta³ych państw cz³onkowskich Rady Bezpieczeństwa. Gor±czkowa retoryka o tym, jak to Irańczycy opracowuj± broń j±drow± niew±tpliwie ma na celu utorowanie drogi do tego typu dzia³ań.
Jednostronne uderzenie nuklearne - to by³by straszliwy wybór strategiczny, z tych samych względów, co strategia następna - jednostronna wojna totalna. Do wykonania tej brudnej roboty Amerykanie prawdopodobnie pos³u¿yliby się Izraelem.
Jednostronna wojna totalna - to jawnie najgorszy mo¿liwy wybór strategiczny. Po pierwsze, zasoby wojskowe USA zosta³y ju¿ nadwerę¿one przez dwie poprzednie wojny. Po drugie, Amerykanie jeszcze bardziej zraziliby do siebie inne silne narody. Po trzecie, państwa posiadaj±ce największe rezerwy dolarowe mog³yby się zdecydować na cich± zemstę w postaci pozbycia się swoich gór dolarów, tym samym utrudniaj±c Stanom Zjednoczonym dalsze finansowanie ich ambitnych wojowniczych planów. Po czwarte wreszcie, Iran ma strategiczne sojusze z innymi silnymi narodami, co mog³oby doprowadzić do ich zaanga¿owania się w wojnę; mówi się, ¿e Iran ma takie przymierze z Chinami, Indiami i Rosj±, znane pod nazw± Szanghajskiej Grupy Wspó³pracy, a tak¿e osobny pakt z Syri±. Bez względu na to, która strategia zostanie wybrana, z czysto ekonomicznego punktu widzenia mo¿na stwierdzić, ¿e o ile Irańska Gie³da Naftowa nabierze rozpędu, g³ówne potęgi gospodarcze z zapa³em zaczn± z niej korzystać, a to poci±gnie za sob± zgon dolara. Upadanie dolara dramatycznie przyspieszy amerykańsk± inflację i stworzy presję na dalszy wzrost d³ugoterminowych stóp procentowych w USA. W tym momencie Bank Rezerwy Federalnej znajdzie się między Scyll± a Charybd± - między gro¼b± deflacji a hiperinflacji - i będzie musia³ pospiesznie albo za¿yć swoje "klasyczne lekarstwo" deflacyjne, polegaj±ce na podniesieniu stóp procentowych, co wywo³a powa¿n± depresję gospodarcz±, zapaść na rynku nieruchomości oraz za³amanie się rynku obligacji, akcji i walorów pochodnych, a w następstwie - totalny krach finansowy, albo, alternatywnie, wybrać wyjście weimarskie, czyli inflacyjne, a więc utrzymać na si³ę oprocentowanie obligacji d³ugoterminowych, odpalić "helikoptery" i "zatopić" rynek powodzi± dolarów, ratuj±c przed bankructwem liczne fundusze d³ugoterminowe (LTCM) i wywo³uj±c hiperinflację.

Austriacka teoria pieni±dza, kredytu i cykli gospodarczych uczy nas, ¿e pomiędzy ow± Scyll± a Charybd± nie ma rozwi±zania pośredniego. Prędzej czy pó¼niej system monetarny musi się przechylić w jedn± lub w drug± stronę, co zmusi Rezerwę Federaln± do podjęcia decyzji. G³ównodowodz±cy Ben Bernanke (nowy prezes Fed - przyp. red.), renomowany znawca Wielkiego Kryzysu i wprawny pilot śmig³owca "Black Hawk", bez w±tpienia wybierze inflację. "Helikopterowy Ben" nie pamięta wprawdzie America´s Great Depression Rothbarda, ale dobrze zapamięta³ lekcje p³yn±ce z Wielkiego Kryzysu i zna niszczycielskie dzia³anie deflacji. Maestro nauczy³ go, ¿e panaceum na ka¿dy problem finansowy jest wywo³anie inflacji, choćby się pali³o i wali³o. Uczy³ on nawet Japończyków w³asnych niekonwencjonalnych metod zwalczania deflacyjnej pu³apki p³ynności. Podobnie jak jego mentorowi, marzy mu się przezwycię¿enie "zimy Kondratiewa". ¯eby nie dopuścić do deflacji, ucieknie się do drukowania pieniędzy; odwo³a wszystkie helikoptery z 800 zamorskich baz wojskowych USA; a jeśli będzie trzeba, nada sta³± wartość pienię¿n± wszystkiemu, co mu się nawinie. Jego ostatecznym dokonaniem będzie hiperinflacyjna destrukcja amerykańskiej waluty, z której popio³ów powstanie nowa waluta rezerwowa świata - barbarzyński relikt zwany z³otem.

Krassimir Petrov

Krassimir Petrov uzyska³ doktorat z ekonomii w USA, a obecnie wyk³ada makroekonomię, finanse międzynarodowe i ekonometrię na Uniwersytecie Amerykańskim w Bu³garii. 

W czwartek. 8. maja w pilskim pubie Classic, przy ul. Bydgoskiej zagra³ Adam Banach EcLectric. Lider grupy to bardzo ciekawa postać: muzyk, kompozytor, aran¿er. Gra³ w wielu znanych formacjach muzycznych w kraju i zagranic±. Z nazw zespo³ów, które tworzy³ jasno wynikaj± klimaty, w których chętnie się porusza: Banach Blues Band, Banach Blues Addiction czy ostatnio Banach EcLectric. Adam Banach gra znane covery, ale równie¿ w³asne kompozycje. Zapowiada³o się ciekawe wydarzenie muzyczne i rzeczywiście Adam Banach nie zawiód³ pilskiej publiczności. Trójka znakomitych muzyków zaskoczy³a wiernym i dynamicznym wykonaniem coverów Hendrixa, Claptona czy Roberta Johnsona. To ju¿ staje się "classicowym" kanonem, ¿e pilscy muzycy wchodz± na scenę do jamowego grania. Formacja Banacha wraz z Mariuszem Szalbierzem i Piotrem Nadulskim, oboje zagrali na harmonijce, b³yskotliwie zaprezentowali się w blusowych tematach, zbieraj±c rzęsiste brawa. 10. maja w klubie Tequila koncert Johnny Coyote, wielka dawka dynamicznego southern blues-rocka. Warto przy okazji dodać, ¿e JC wyda³ pierwsz± p³ytę - kr±¿ek "Pieśń Coyota" będzie zapewne mo¿na nabyć na koncercie. Sobota, 10 maja, Tequila Pi³a, godz. 20.00. 

Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje na to, ¿e przed chorob± Alzhaimera mo¿e nas uchronić zwiększona aktywność fizyczna ale przede wszystkim umys³owa. Stymulacja umys³u zwalnia postęp demencji, utratę pamięci i s³abnięcie wzroku.

Piętnastominutowe poranne ćwiczenia nie tylko poprawiaj± sylwetkę i samopoczucie, ale tak¿e - jak pokazuj± badania - maj± bardzo du¿y wp³yw na nasz± pamięć. Badacze z Uniwersytetu w Illinois podzielili zdrowych ochotników na dwie grupy i przydzielili im ró¿ne zadania. Jedna grupa ćwiczy³a kilka razy w tygodniu, druga by³a bardzo ma³o aktywna fizycznie. Badanie rezonansu mózgu zrobione trzy miesi±ce pó¼niej wykaza³o, ¿e w mózgach osób, które ćwiczy³y, wzros³a liczba neuronów, dzięki czemu ³atwiej się koncentrowa³y i przyswaja³y nowe informacje. Jogging, jazda na rowerze i wszelkie ćwiczenia fizyczne, zw³aszcza na świe¿ym powietrzu, poprawiaj±
ukrwienie i dotleniaj± mózg. Jest to rodzaj gimnastyki nie tylko dla cia³a ale tak¿e dla naszego umys³u. Naukowcy stoj± jednak na stanowisku, ¿e aby do pó¼nej starości cieszyć się dobr± pamięci± nale¿y dodatkowo serwować swojemu umys³owi systematyczn± gimnastykę intelektualn±.
Michael Scanlon, wspó³za³o¿yciel popularnej strony internetowej, podaje konkretne sposoby, jak gimnastykować umys³. Pod adresem: www.lumosity.com
znajduj± się zestawy kilkuminutowych codziennych ćwiczeń dla mózgu, opracowanych specjalnie z myśl± o osobach, którym grozi choroba Alzheimera. Scanlon twierdzi, ¿e ćwiczenia mog± być te¿ przydatne dla uczniów przygotowuj±cych się do egzaminów lub pragn±cych usprawnić swój umys³. Coraz więcej naukowców przyznaje te¿, ¿e specjalnie zaprojektowane gry komputerowe opó¼niaj± proces utraty pamięci. Gry te ćwicz± szczególnie p³at czo³owy kory mózgowej, gdzie gromadzona jest wiedza o nabytych umiejętnościach. Shawn Green, badacz z University of Rochester, potwierdza, ¿e z testów wynika, i¿ fani takich gier widz± świat lepiej, ostrzej i dok³adniej.

Japoński neurolog Ryuta Kawashima stworzy³ serię "prozdrowotnych" gier z serii Brain Age, które bij± rekordy popularności na ca³ym świecie. Zabawa na ekranie polega m.in. na wykonywaniu zadań absorbuj±cych pamięć, umiejętności rachowania, logicznego myślenia i czytania. Profesor neurofizjologii spędzi³ ca³e lata na badaniu korzyści intelektualnych zwi±zanych z rozwi±zywaniem zadań matematycznych, a wnioski z tych badań wci±¿ s± inspiracj± dla licznych programów telewizyjnych, gier planszowych i programów edukacyjnych. W polskich sklepach równie¿ pojawi³y się programy, ilustrowane obrazami -symbolami, które skutecznie aktywizuj± uśpione
partie kory mózgowej. ,,Specjalnie opracowane ćwiczenia rozwijaj± pamięć, postrzeganie oraz ucz± techniki szybkiego czytania. Swoje wyniki mo¿na przechowywać, dzięki czemu istnieje mo¿liwość ich porównywania na przestrzeni czasu" - mówi Agnieszka Malińska z firmy Format, produkuj±cej programy komputerowe z serii ,,Akademia Umys³u". Profesor Kawashima twierdzi, ¿e ma dowody na to, i¿ trening poszczególnych części mózgu przez kilka minut dziennie daje doskonale efekty. Prowadz±c swoj± eksperymentaln± terapię poprzez naukę obserwowa³ znacz±c± poprawę stanu zdrowia u pacjentów z demencj±, którzy dostawali do rozwi±zania nieskomplikowane ćwiczenia umys³owe wymagaj±ce aktywności kory przedczo³owej mózgu. ,,Mo¿liwe, ¿e w przysz³ości cierpi±cy na chorobę Alzheimera nie będ± musieli za¿ywać leków, ¿eby opó¼nić symptomy. Wystarczy, ¿e będ± stosować terapię poprzez naukę" - mówi profesor.

Istnieje pogl±d, ¿e po czterdziestce przekraczamy szczyt wydolności intelektualnej. Pó¼niej mo¿liwości intelektualne stopniowo s³abn±. Rekompensujemy je natomiast wiedz± i doświadczeniem wzbogacaj±cym myślenie, a pomniejszaj±cym ryzyko pope³niania b³ędów. Osoby, które du¿o pracuj± umys³owo i s± zmuszone do radzenia sobie w ró¿nych trudnych sytuacjach, maj± większ± szansę na utrzymanie dobrej sprawności intelektualnej do pó¼nych lat. ,,Tak jak ćwiczenia fizyczne pozwalaj± zachować cia³o w nale¿ytej kondycji, tak intelektualne utrzymaj± w dobrym stanie umys³" dodaje Agnieszka Malińska. Najlepsz± obron± przed obni¿aniem sprawności psychicznej jest więc aktywność umys³owa. Pamiętajmy te¿, ¿e pamięć zale¿y nie tylko od stanu biologicznego mózgu, ale tak¿e od ciekawości świata, twórczego do niego stosunku i chęci zapamiętywania. 

Historycznie ustanowiony w celu uznania praw dzieci, dzisiaj sta³ się najbardziej kolorowym i radosnym dniem w roku. Dzień Dziecka, jak co roku jest najbardziej wyczekiwanym dniem przez wszystkie dzieci. To wtedy rodzice, dziadkowie i ciocie prześcigaj± się w pomys³ach, jakie prezenty ofiarować pociechom.

Wybieraj±c upominek warto wzi±ć pod uwagę zainteresowania dziecka oraz jego oczekiwania. Kilka lat temu hitem by³y tamagotchi - elektroniczne jajo, które wymaga opieki i czu³ości. Ogromna liczba osób na ca³ym świecie straci³a g³owę dla ukrytego w plastikowym pude³ku elektronicznego stworzenia. Jednak ta zabawka okaza³a się tylko zapowiedzi± następnych pomys³ów. Kolejnym by³ Furby - pluszowy futrzak zaopatrzony ju¿ w zmys³y wzroku, s³uchu i mowy. Odpowiednio zaprogramowany na określone impulsy od w³aściciela, sprawia³ wra¿enie uczestnika zabawy. Id±c z duchem czasu pojawia się Lego Mindstorms - zestaw klocków umo¿liwiaj±cy zbudowanie
prostego robota. Prezenty, które od lat niezmiennie ciesz± się popularności± w Polsce to: rowery górskie, rollery, snowboardy. Id±c z duchem czasu, mo¿na podarować przenośny odtwarzacz MP 4, edukacyjny program komputerowy, czy te¿ ramkę multimedialn± na zdjęcia.

Jak pokazuj± badania, coraz więcej rodziców, chc±c spe³nić marzenia swoich dzieci, deklaruje chęć wybierania upominku, który nie tylko jest modny, ³adny ale tak¿e pozwala dziecku nabywać nowe umiejętności. Dr Kathleen Alfano, pod kierunkiem którego powsta³o laboratorium badawcze Play Lab, w którym przy udziale rodziców i dzieci projektuje się i testuje zabawki, mówi: ,,Dobrze jest kupować zabawkę z określonego powodu, ¿eby zaspokoić jak±ś konkretn± potrzebę dziecka, a nie dla samego kupowania. Trzeba dać dziecku czas na poznanie nowej zabawki, towarzyszyć mu w tym, rozmawiać, razem odkrywać nowe mo¿liwości zabawy. Dzięki temu mo¿emy lepiej poznać sposób myślenia dziecka, jego umys³, psychikę. Po prostu - lepiej poznać w³asne dziecko”.
Idealne prezenty na Dzień Dziecka powinien ³±czyć w sobie elementy zabawy z elementami edukacyjnymi, zgodnie z zasad±, ¿e mo¿na "uczyć bawi±c". Lepiej kupić jeden, starannie przemyślany prezent dla dziecka, ni¿ zasypywać je du¿± ilości± nieprzemyślanych drobiazgów. Edukacyjnemu wyzwaniu staraj± się sprostać ró¿ne firmy. Dla maluchów proponowane s± kolorowanki i klocki edukacyjne. Taki prezent - poza sprawieniem radości - rozwija mo¿liwości motoryczne i koncepcyjne malucha. Podobn± rolę spe³ni± gry edukacyjne dla nieco starszych pociech.

Idealne prezenty dla dziecka w wieku szkolnym to encyklopedie obrazkowe, gry strategiczne, czy edukacyjne programy komputerowe rozwijaj±ce pamięć, postrzeganie, szybkie czytanie, które pojawi³y się ostatnio na polskim rynku pod nazw± Akademia Umys³u-Tajemnice Umys³u. Jak mówi Agnieszka Malińska z firmy Format: "Dostęp do komputera, Internetu i gier komputerowych powoduje, ¿e coraz m³odsze dzieci wykazuj± zainteresowanie t± form± rozrywki. Kupuj±c gry, rodzice nie zawsze kieruj± się walorami edukacyjnymi, najczęściej ulegaj± presji dzieci. Du¿± ich stanowi± przepe³nione agresj± gry walki ale s± równie¿ gry i programy o charakterze edukacyjnym, ucz±ce podejmowania decyzji i logicznego myślenia. Mo¿na w nich regulować tempo i stopień trudności. Dzieci i m³odzie¿ wykonuj±c proste zadania rozwijaj± umiejętność samodzielnej nauki, utrwalaj± wiadomości i kszta³tuj± pamięć, a wszystko to w formie zabawy".

W zale¿ności od zasobności portfela i naszej pomys³owości prezenty mog± być tańsze lub dro¿sze, praktyczne jak i zupe³nie niepraktyczne, na jeden sezon lub s³u¿±ce dziecku przez lata. Warto zastanowić się nad podarunkami, które wymagaj± od niego nie tylko kociego refleksu i wyćwiczonych w u¿ywaniu d¿ojstika nadgarstków, ale przede wszystkim pracy szarych komórek. Najlepiej wspólnie z rodzicem. Bo najpiękniejszy podarunek, jaki mo¿emy sprawić dziecku to czas mu poświęcony i uczestnictwo w jego święcie. Najlepszy prezent nie zast±pi dziecku rodziców. Postaraj się więc w tym dniu znale¼ć przede wszystkim więcej czasu, ¿eby okazać mu du¿o czu³ości i troski. I choć przez chwilę znowu spojrzeć na świat z perspektywy dziecka. 

Po latach walki i procesowania się z internautami, którzy nielegalnie udostępniaj± i pobieraj± pliki MP3 z sieci, muzyczne koncerny zmieniaj± strategię. Chc± jak najszybciej porozumieć się z dostawcami internetu. Ci, maj± pocz±tkowo ostrzec piratów mailem, je¿eli to nie pomo¿e przewiduje się ostrzejsze kroki, w³±cznie z odcięciem dostępu do internetu. Straty przemys³u muzycznego s± ogromne i wci±¿ rosn±. Czy ta batalia zakończy się sukcesem producentów? Raczej nie. Wytoczono wiele procesów, które ich ośmieszy³y. Chyba potrzebne s± inne rozwi±zania, tylko jakie? 

Strona Pilskiej Telewizji Wirtualnej pod adresem www.tv-pila.pl ma nowy profil i szatę graficzn±

Wiadomości, wydarzenia, fakty, relacje z imprez sportowych i kulturalnych poparte materia³ami filmowymi. Telewizja w internecie to nowa jakość przekazu informacji. Dociera wszędzie, ogl±da j± ca³y świat, bez ¿adnych barier i ograniczeń. O skuteczności tego przekazu przekonaliśmy się niedawno sami, realizuj±c materia³ w bardzo ma³ej wsi Grabionna. Zapytaliśmy dzieci w szkole czy korzystaj± z internetu i kto ma w domu komputer. Okaza³o się, ¿e większość! To dowodzi, i¿ szybko zmienia się forma i sposób odbierania informacji, tak¿e "pod strzech±".
Namno¿y³o się pilskich portali informacyjnych: Tygodnik Nowy, 7dni.pila.pl, FaktyPilskie.pl, zycie.pila.pl, TetnoRegionu.pl
Du¿o i ma³o, ka¿dy ma inne spojrzenie na opisywane wydarzenia, o ile nie jest to dziennikarstwo typu CRTL+c CRTL+v...
Wiadomości, wydarzenia, nasze lokalne sprawy okazjonalnie pojawiaj± się w mediach ogólnpolskich. Pi³a jest miastem średniej wielkości, je¿eli chodzi o prasę drukowan± - karty zosta³y rozdane. Internet natomiast daje szansę na du¿± ró¿norodność i wci±¿ otwiera nowe mo¿liwości. Dlatego nowy portal zwi±zany z telewizj± wirtualn± mo¿e jeszcze znale¼ć swoje miejsce i wpisać się na internetow± mapę Pi³y. Ten portal jest inny ni¿ pozosta³e, poniewa¿ daje mo¿liwość rejestrowania się nowych u¿ytkowników-autorów i publikacji w³asnych tekstów. Mamy nadzieję, ¿e stanie się miejscem otwartej, publicznej dysputy na tematy, które dotycz± nas wszystkich.